پنج شنبه ٢٢ آذر ١٣٩٧
|
فهرست اصلی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر:
[عضویت]
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
فراخوان مقالات

ثبت نظرات

اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 3775
 بازدید امروز : 174
 کل بازدید : 3513727
 بازدیدکنندگان آنلاين : 2
 زمان بازدید : 0/3438
کار (خیر) اندک ، که بر آن مداومت ورزی ، از کار بسیار که از آن خسته شوی ، امیدوار کننده تر است ( حضرت علی علیه السلام )
كشاورزي


کشاورزی ارگانیک چیست؟


 


ارائه یک تعریف کوتاه، دقیق و واضح از کشاورزی ارگانیک دشوار است چراکه  در این باره برخی تصورات وجود دارد که  گاه از روی تعصب، ذهن را از اصل واقعیت دور می سازد. از طرفی، بنا به اعتقاد بسیاری دست اندرکاران، کشاورزی ارگانیک موفق یک مفهوم ذهنی است که نیازمند به کارگیری شیوه های عملی خاص می باشد. بنابراین برای اینکه بدانیم به چه سیستمی کشاورزی ارگانیک اتلاق می شود، راحت تر آن است که گفته شود به چه کشاورزی این واژه تعلق نمی گیرد.

 

کشاورزی ارگانیک چیست؟

 

یکی از تصورات اشتباه در مورد کشاورزی ارگانیک آن است که این شیوه کشاورز بی نیاز از کاربرد مواد شیمیایی می باشد. باید  توجه داشت که ساختمان تمام موجودات زنده و غیرزنده، از ترکیبات شیمیایی تشکیل شده است. در حقیقت باید این طور گفت که آن دسته از مواد شیمیایی که به صورت طبیعی به دست آمده اند در کشاورزی ارگانیک و در حاصلخیز نمودن خاک یا حفاظت گیاهان و پرورش دام، استفاده می شوند. البته کشاورزی ارگانیک، سیستمی است که با کاربرد مستقیم یا مصرف همیشگی آن دسته از مواد شیمیایی که به راحتی به فرم قابل حل درمی آیند همچنین کاربرد هر گونه ماده ضد حیات حتی اگر منشا طبیعی داشته باشد، مخالف است. در جایی که استفاده از این ترکیبات الزامی باشد، باید آنهایی به کار بره شوند که کمترین تاثیر سو را در سیستم به جای گذارند.

 

نباید تصور کرد که کشاورزی ارگانیک صرفاً هدف جایگزینی ترکیبات آلی با ترکیبات به اصطلاح آگروشیمیایی را دارد. مثال بارز آن جایگزینی کودهای شیمیایی با کودهای آلی می باشد؛ که ممکن است از نظر تاثیر بر کیفیت محصول، حساسیت نسبت به بیماری ها و آلودگی محیط زیست مشابه (و شاید زیانبار) باشند.  واقعیت این است که هیچ چیز اعجاز آمیزی در رابطه با کودهای آلی وجود ندارد. کاربرد غلط مواد آلی، چه به صورت مصرف بیش از حد، و چه به صورت عدم کاربرد آنها در زمان مناسب، و یا ترکیبی از هر دوی این موارد، به نحو چشمگیری سبب اختلال در عمل چرخه های زیستی یا طبیعی می گردد.

 

کشاورزی ارگانیک چیست؟

تصور اشتباه دیگر از کشاورزی ارگانیک، آن است که تصور می شود منظور از کشاورزی ارگانیک یعنی بازگشت به کشاورزی سنتی که سال ها قبل از مکانیزه شدن کشاورزی رواج داشته است. با لعکس، زارعین کشاورزی ارگانیک، نمی توانند خود را از دستاوردهای علمی 50 سال اخیر، بی نیاز بدانند. در حقیقت کشاروزی ارگانیک سعی دارد با بهره گیری از یافته های علوم زیستی به صورت تکنیک های پیشرفته خود را از قید ترکیبات آگروشیمیایی که کشاورزی صنعتی را به خود وابسته کرده است رها ساخته و به بهبود کیفیت خاک و محصولات کشاورزی کمک کند. تناوب کشت، کشت مخلوط، روش های مکانیکی کنترل علف های هرز، درک بهتر هم زیستی میکوریزا، ریزوبیوم ها و رایزوسفر، تجدید ماده آلی و دیگر بخش های زنده خاک، تلفیق زراعت و دامپروری، از موضوعات مورد بحث در کشاورزی ارگانیک است.

کشاورزی ارگانیک چیست؟

اسامی و اصطلاحات متعددی تحت عنوان کشاورزی ارگانیک وجود دارد. گفته می شود که در سراسر دنیا حدوداً 16 نام متفاوت از آنچه که کشاورزی ارگانیک می نامیم وجود دارد. برخی از شناخته شده ترین آنها، کشاورزی زیستی، کشاورزی بیولوژیک، کشاورزی تجدید شونده و کشاورزی پایدار است. اصطلاح کشاورزی بیولوژیک در اروپا طرفداران بیشتری دارد؛ در حالیکه در بخش هایی از بریتانیا که به انگلیسی تکلم می کنند و در ایالات متحده آمریکا اصطلاح کشاورزی ارگانیک، کاربرد دارد.

علی رغم اختلافات ظاهری این اسامی، اصول همگی مشابه است. این اصولی و اهداف، به طور خلاصه، توسط فدراسیون جهانی جنبش کشاورزی ارگانیک به صورت زیر بیان گردیده است:

** تولید غذا باکیفیت بالا، در حد کافی.

** همگامی با طبیعت، به جای سلطه گری و چیرگی بر آن.

** تقویت چرخه های زیستی در سیستم های زراعی، شامل تقویت میکرو ارگانیسم ها، فون (پوشش جانوری) و فلور ( پوشش گیاهی) خاک و افزایش تنوع گیاهی و جانوری.

** حفظ و افزایش حاصل خیزی خاکها  در دراز مدت.

** بهرگیری از منابع تجدید شونده، تا حد امکان.

** فراهم نمودن شرایطی از زندگی برای دام ها که امکان بروز کلیه رفتارهای غریزی را برای آنها فراهم سازد.

** جلوگیری از بروز کلیه اشکال آلودگی ناشی از عملیات مختلف کشاورزی.

** حفظ تنوع ژنتیکی سیستم کشاورزی و محیط اطراف، شامل حفاظت از گیاهان و زیستگاه های طبیعی.

** امکان کسب درامد کافی برای زارعین و جلب رضایت آنها و نیز ایجاد محیط کار سالم.

** در نظر گرفتن اثرات گسترده تر اجتماعی و اکولوژیکی سیستم زراعی.

در حقیقت کشاروزی ارگانیک سعی دارد با بهره گیری از یافته های علوم زیستی به صورت تکنیک های پیشرفته خود را از قید ترکیبات آگروشیمیایی که کشاورزی صنعتی را به خود وابسته کرده است رها ساخته و به بهبود کیفیت خاک و محصولات کشاورزی کمک کند

این اصول، مبنای عملیات کشاورزی را برای زارعین کشاورزی ارگانیک در سراسر دنیا تشکیل می دهند، و باعث می شوند تا روش های کشاورزی ارگانیک نظیر تهیه کمپوست، کاربرد تناوب های طولانی شامل مخلوط های علوفه ای بقولات و علف های چمنی، همچنین کودهای  سبز، اجتناب از مصرف کودهای شیمیایی محلول، اجتناب از عملیات رایج در دامپروری فشرده،  اجتناب از مصرف آنتی بوتیک ها و هورمون های محرک، استفاده از روش های حرارتی و مکانیکی در کنترل علف های هرز، تاکید بر فراوری محصول در مزرعه،  همچنین عرضه مستقیم محصول به مصرف کنندگان، تاثیر مثبت و مطلوبی بر زندگی جوامع روستایی داشته باشند.

سمانه سادات عنایتی


 

کم آبیاری عبارت است:

از «مصرف عامدانه و عالمانه کمتر آب، به منظور افزایش تولید در مجموعه اراضی تحت پوشش» و یا به عبارت ساده‌تر می‌توان گفت کم آبیاری عبارت است از «استفاده بیشتر و بهتر از واحد حجم آب» می‌باشد.

 

آبیاری کامل به منظور کسب حداکثر محصول از واحد سطح در شرایطی قابل اعمال است که اولاً آب به مقدار کافی در اختیار باشد و ثانیاً امکان توسعه و افزایش سطح زیرکشت وجود نداشته باشد. اما در شرایطی که نه تنها آب به اندازه و مقدار کافی در دسترس نباشد، بلکه اراضی مستعد و قابل احیای زیادی وجود دارند که در صورت رسیدن آب به آنها امکان افزایش تولید قابل توجهی وجود خواهد داشت، کم آبیاری یکی از گزینه‌های پیش‌روست.

 

 

باید توجه داشت برای استفاده حداکثر از پتانسیل واحد حجم آب لازم است در مرحله اول از «دانش آبیاری» و در مرحله دوم از «عملیات صحیح آبیاری» توأمان بهره‌ گرفت. در بکارگیری فن کم آبیاری رعایت ملاحظات مهندسی از ضروریات رسیدن به موفقیت است و باید توجه داشت صرفاً با کم آب دادن به گیاه بدون توجه به زمان، مقدار و کیفیت آب آبیاری ممکن است نه تنها سود بیشتری حاصل نگردد بلکه موجب بروز خسارات زیادی نیز گردد. لذا برای انجام عملیات کم‌آبیاری، ملاحظات زیر مورد توصیه قرار می‌گیرد.

 

 

  • گیاهان مناسب برای کم آبیاری؛ (گیاهانی که دارای دوره رشد کوتاه، راندمان مصرف بالا و مقاوم به خشکی هستند در عملیات کم آبیاری بهتر نتیجه می‌دهند).
  • خاک‌های مناسب برای کم آبیاری؛ (خاک‌هایی که دارای ظرفیت نگهداری آب بیشتری هستند شرایط بهتری برای پذیرش کم آبیاری دارد).

 

کیفیت آب آبیاری؛ (آبی که در کم آبیاری مورد استفاده قرار می‌گیرد لازم است از کیفیت خوبی برخوردار باشد تا گیاه همراه با تنش آبی در معرض تنش شوری و تأثیرات منفی آن قرار نگیرد).

 

 

  • عملیات زراعی؛ (شخم باید به اندازه کافی عمیق باشد تا آب باران بتواند بهتر در خاک نفوذ کرده و ذخیره شود از طرفی زمان کاشت باید به گونه‌ای انتخاب شود که گیاه بتواند از رطوبت موجود در خاک قبل از آبیاری استفاده نماید. در عملیات زراعی لازم است به کنترل علف‌های هرز و کاهش تبخیر از سطح خاک توجه جدی به عمل آید).
  • میزان آبیاری؛ (میزان آب آبیاری باید از روی منحنی تابع تولید، درآمد و هزینه تعیین گردد).
  • زمان آبیاری؛ (گیاهان در مراحل مختلف رشد واکنش‌های مختلفی به کم آبی دارند لذا لازم است با شناخت کامل رفتار گیاه، به گونه‌ای که تأثیرات منفی به حداقل برسد زمان آبیاری تنظیم گردد).
  • روش‌های اعمال کم آبیاری؛ (روش‌های اعمال کم آبیاری به وسیله تغییرات در دور و حجم آبیاری نسبت به آبیاری کامل قابل اعمال می‌باشد. انتخاب هر کدام از این روش‌ها بستگی به خصوصیات و کیفیت آب و خاک دارد. یکی دیگر از روش‌های توصیه شده، آبیاری یک در میان فاروهاست. همچنین محل کاشت بوته‌ها بر روی پشته‌ها و فاصله آنها تأثیر بسزایی در موفقیت کم‌آبیاری دارد).

 

 

مصرف کود؛ (اثربخشی کودها در شرایط کم آبی کاهش می‌یابد، مخصوصاً اگر مصرف این کودها با رشد رویشی گیاهان مطابقت نداشته باشد. لذا توصیه می‌گردد که مصرف کودها یکباره و قبل از کاشت گیاه انجام پذیرد و از مصرف کود در مراحل رشد صرف نظر گردد. همچنین در میان کودها، کودهای پتاسیمی مخصوصاً سولفات پتاسیم و سولفات‌روی نقش مهمتری در تنظیم روزنه‌ها و تعادل یونی در سیستم گیاهی به منظور کاهش تنش‌های حاصل از کم آبی ایفا می‌نماید. بنابراین در کم آبیاری مصرف کودها باید متعادل و بهینه بوده و به مصرف کودهای پتاسیمی نیز توجه ویژه‌ای گردد. همچنین مصرف کود فسفر به ویژه در شرایط دیم، طول دوره رشد را کوتاه کرده، بنابراین صدمات تنش آبی را در اواخر فصل رشد کاهش می‌دهد، به عبارت دیگر مصرف فسفر در این شرایط باعث کاهش صدمات کم آبی می‌گردد).

 

 

منبع:

 

کتاب اصول و کاربرد کم آبیاری [1]. علیرضا سپاسخواه, علیرضا توکلی, سیدفرهاد موسوی. کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران. 1385. ISBN 9646668488

 

 

مجموعه مقالات کارگاه آموزشی كم آبیاری. تهران. [2]. 1379

 

  • Deficit irrigation practices [3], FAO Irrigation and Drainage Papers, Water Report. ISBN 9251047685

 


سایت های مرتبط
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد