جمعه ٠٧ ارديبهشت ١٣٩٧
|
فهرست اصلی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت]
[فراموشی کلمه عبور]
فراخوان مقالات

ثبت نظرات

اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 5051
 بازدید امروز : 170
 کل بازدید : 3432288
 بازدیدکنندگان آنلاين : 4
 زمان بازدید : 0/3125
کار (خیر) اندک ، که بر آن مداومت ورزی ، از کار بسیار که از آن خسته شوی ، امیدوار کننده تر است ( حضرت علی علیه السلام )
پرورش ماهي درشاليزار، كشت توام برنج و ماهي

پرورش ماهي درشاليزار، كشت توام برنج و ماهي


آشنايي مختصر با پرورش ماهي در شاليزار
- منطقه "lingnan" چین براساس مطالعاتی که بر روی برنج های ذغال شده (carbonized) انجام گرفت، دارای سابقه ای 4500 ساله در زراعت برنج است. تحقیقات نشان می دهند که پرورش ماهی در شالیزارها نیز در ابتدا از این منطقه آغاز گردید. برای این منظور از کرت های کوچکی استفاده می شد که با باران های بهاره مملو از آب می گردیدند. ماهی هایی که در این سیستم استفاده می شدند از نوع ماهی گول آب شیرین (tench) بودند که به کمک تخم ماهی تکثیر می یافتند و بسان ماهیانی چون: "grass carp" ، "giant gourani" و "silver herb" با علفها تغذیه می شدند.
- از کشت ماهی در شالیزارها بعنوان بهترین و سودمندترین شیوه مدیریت شالیزارهای غرقابی یاد شده است و غالب کشاورزان اذعان به مفید بودنش بویژه در راستای کنترل حشرات آفت، کنترل علفهای هرز، بهبود حاصلخیزی و نرم شدن خاک سطحی می دارند. پرورش ماهی در شالیزارها دارای فواید اقتصادی (تهیّه غذا و درآمد) ، اکولوژیک (نوعی همزیستی) و اجتماعی (سلامتی انسانها با تغذیه کافی) می باشد.


روش اجرای طرح پرورش ماهی در شالیزار:

اهداف:
• استفاده اقتصادي بهينه و دو منظوره از منابع آب و خاك (شاليزار)
• پرورش ماهي و مصرف آن در روستاها
• كمك به افزايش درآمد سرانه خانوارهاي روستايي
• ايجاد اشتغال در سطح روستاها
• كاهش هزينه هاي توليد (برنج و ماهي)
• كاهش آلودگي محيط زيست


مزيت هاي نسبي :
كاهش مصرف سموم كشاورزي به ميزان 4/63 5/ 75 درصد
كاهش مصرف كود شيميايي به ميزان22 2/46 درصد
توليدماهيان گرم آبي (كپورمعمولي, كپور علف خوار كپورنقره اي وكپورسرگنده)
توليد 840- 890 كيلوگرم ماهي درهكتار
افزايش بهره وري در استفاده ازآب كشاورزي
كمك در اقتصادي تر كردن فعاليت برنج كاري در كشور


تركيب گونه اي و ساير مشخصات:
كپورمعمولي ........ 0 6درصد
كپورعلف خوار ........... 30درصد
كپورنقره اي ........... 5درصد
كپورسرگنده ............ 5درصد
تراكم رهاسازي بچه ماهي(درهكتار)........ 1100-1400قطعه

وزن متوسط رهاسازي 25-45 گرم
زمان رهاسازي : ارديبهشت ماه
زمان برداشت ماهي: ازمهرماه
مساحت پناهگاه: 3- 10درصدكرت كشت توام
وزن ماهي در زمان صيد: 600- 750گرم


توجيه اقتصادي:
كل هزينه اجرايي (درهكتار)3000000 ريال
صرفه جويي در عدم مصرف كود و سموم شيميايي (در هكتار ) 230000 ريال
سودحاصل از افزايش محصول برنج ( در هكتار ) 770000 ريال
سود حاصل از فروش ماهي (در هكتار) 3000000 ريال
سود خالص كشت توام برنج وماهي (در هكتار) 4300000ريال

استان هاي فعال:
گيلان , فارس , لرستان , زنجان , خراسان زنجان , ايلام , خوزستان اصفهان و ... ( 160 هكتار)


اثرات بيولوژيك طرح :

  • تغذيه از لارو حشرات, كرم ساقه خوار برگ خوار و ... توسط ماهي.
  • نرمي خاك كف شاليزار و تجزيه بهتر مواد در كف و رشد بهتر ريشه برنج در اثر جستجوي ماهي براي غذا در كف شاليزار.
  •  حاصلخيزي خاك شاليزار در اثرمدفوع ماهي.
  • تغذيه ماهي از علف هاي هرز(آزولا عدسك آبي و...) شاليزار و در نتيجه رشد بهتر برنج .و تغذیه ماهی از جلبک های نا خواسته رقابت کننده غذایی با برنج

آماده سازي مزارع كشت توام:
• افزايش ارتفاع ديواره هاي اطراف كرت كشت توأم به ميزان 50-60 سانتي متر
• عرض 40- 50 سانتي متر
• احداث پناهگاه به عمق 30/1-50/1 سانتي متر و به مساحت تقريبي 3- 10 درصد كل سطح كرت در پائين دست مزرعه كشت توأم
• نصب دريچه هاي ورودي و خروجي
• قبل ا ز نشاءكاري برنج(ارديبهشت ماه ) , رها سازي بچه ماهي در پناهگاه مزرعه كشت توأم
• 20- 25 روز بعد از نشاء كاري ,راه بين پناهگاه و كرت برنجكاري بازو ماهيان وارد كرت شده و در بين شالي ها تردد مي نمايند.


ويژگيهاي اجرايي پروژه:
•در طول دوره پرورش غذاي مورد نياز ماهيان در پناهگاه در اختيار آنها قرار مي گيرد.
•هر 15 روز يكبار تعدادي ماهي صيد و طول و وزن آنها اندازه گيري خواهد شد.
برداشت برنج در شهريور ماه انجام و بعد از برداشت برنج حجم آبگيري افزايش يافته و مجددا ماهيان به درون كرتها و ارد خواهند شد.
•ماهيان در آبان ماه صيد و به فروش مي رسند.
•طول دوره پرورش ماهي با برنج حدود 90 روز و پرورش ماهي بعد از برداشت برنج حدود 100 روزخواهد شد.. يعني طول دوره پرورش ماهيان 190 روز ( از زمان رهاسازي تا صيد) است.

اثرات اجرايي طرح بر ميزان توليد:
افزايش متوسط10درصد محصول برنج
اگر در 10 درصد شاليزارهاي كل كشور (60000 هكتار) اين طرح اجرا شود تقريبا 50 هزارتن ماهي(توليد850كيلوگرم در هكتار)و12هزارتن افزايش محصول برنج (با احتساب متوسط توليد 2 تن برنج در هكتار) خواهيم داشت.


مکان یابی :
عموماً زمین هایی باید جهت کشت توام ماهی وبرنج انتخاب شود که نفوذپذیری زمین زیاد نبوده وهدررفتن آب آن زیاد نباشد , زمینهای رسی در اولویت قرار دارند , زیرا اگر درصد شن زمین زیاد باشد آب به داخل زمین نفوذ کرده وبا کمبود آب مواجه می شود ودر امر مکان یابی بایدبه نکات ذیل توجه نمود:
_ درصد رس زمین بالا باشد.
_ در طول دوره پرورش کمبود آب وجود نداشته باشد.امکان تامین آب مورد نیاز برای شالیزار
_ پساب مزارع مجاور وارد مزرعه کشت توام نشود.
_ شیب زمین ملایم باشد.آفتابگیر بودن مزرعه جهت ایجاد دمای مطلوب.
_ در مجاورت جاده باشد.
_ بعد از برگشت برنج، آب کافی ومطمئن برای ادامه پرورش ماهی موجود باشد.

اجرای نقشه طرح:
پس از اینکه مزارع انتخاب گردیدند , اقداماتی به شرح زیر جهت تغییراتی در شالیزاروتبدیل آن به مزرعه کشت توام ماهی وبرنج باید انجام شود.
الف_ کرت بندی ودیواره سازی
یکی از مهمترین نکات در احداث مزارع کشت توام کرت بندی و دیواره سازی است , بطور متوسط کرتهای احداثی باید حدود 1/0 تا 5/0 هکتار باشد دیواره های محاط کننده مزرعه باید طوری باشد که حداقل 50-40 سانتی متر آب مزرعه ذخیره گردد, ارتفاع دیواره های ورودی و جانبی 60-50 سانتیمتر ودیواره های خروجی 70 سانتیمتر در نظر گرفته می شود همچنین عرض دیواره ها حداقل باید 40- 35 سانتیمتر باشد تا به راحتی بتوان از روی آن تردد نمود.
ب _ احداث حوضچه
پرورش ماهی در شالیزار بدون وجود حوضچه (پناهگاه) میسر نیست , زیرا باید در زمان سمپاشی , کمبود آب وبرداشت برنج , ماهیان را به داخل حوضچه هدایت نمود, وسعت حوضچه بر حسب تراکم ماهیان مورد کشت بین 5 تا 10 درصد مساحت مزرعه است.حوضچه باید در پایین دست مزرعه احداث شود تا ماهیان بتوانند در زمان کمبود آب براحتی به داخل حوضچه انتقال یابند , عمق مناسب حوضچه حدود 5/1 - 2/1 متر است ,برروی قسمتی از حوضچه در صورت امکان سایبانی احداث می شود تادر موقع بحرانی که ماهیان به حوضچه انتقال می یابند به علت گرم شدن آب حوضچه دراثر تابش نو خورشید تلف نشوند.

آماده سازی زمین وکشت برنج:
براساس عرف منطقه و برطبق نظرات کارشناسی شخم اول را حتی الامکان در زمستان یا اسفند ماه برروی زمین اصلی انجام داده وهمزمان مرزهای داخلی مزرعه را بازسازی وترمیم می نماییم , تهیه خزانه در ابتدای فصل کشت برنج و بر اساس عرف منطقه و به طریق جوی پشته و زیر پلاستیک ازارقام انتخابی زارع انجام می گردد.
_ همزمان با رشد نشاء در خزانه , در زمین اصلی شخم دوم وسوم انجام شده ودر نهایت زمین را صاف نموده تا برای نشاء کاری برنج مهیا شود.
_ قبل از نشاء کاری یک نمونه خاک تهیه وبراساس تجزیه خاک ورقم برنج انتخابی کود مورد نیاز به زمین اصلی اضافه می گردد.
_ پس از کود پاشی در زمین اصلی توسط زارع با نظر کارشناس براساس فاصله کشت 20×20 برای ارقام محلی و25×25 برای ارقام اصلاح شده نشاء کاری صورت می گیرد.
_ حتی الامکان نشاء کاری تا 25 اردیبهشت به ویژه برای ارقام اصلاح شده انجام می گیرد.
_ البته با توجه به شرایط آب وهوایی هر منطقه از کشور از نظر زمانی تمام مراحل یادشده می تواند متغیر باشد.


کشت بچه ماهیان در مزرعه کشت توام:
الف _ زمان : زمان رهاسازی بچه ماهی در مزرعه برنج حدود 30-20 روز بعد از نشاکاری است البته بعد از نشاکاری باید روزانه یک سانتیمتر آب مزرعه بالا بیاید به 20 سانتیمتر که رسید اقدام به رهاسازی ماهی شود.
ب _ تراکم : تراکم بچه ماهی رهاسازی شده بستگی به وسعت حوضچه دارد. بطور متوسط می توان در هر هکتار 1100-900 قطعه بچه ماهی رهاسازی نمود.
ج _ گونه: با توجه به وضعیت آب وهوایی ایران وذائقه مردم ماهی کپور مناسب ترین ماهی جهت رهاسازی در کشت توام است وبه راحتی می تواند در مقابل عوامل محدود کننده مزرعه از قبیل دما وکمبود اکسیژن مقاومت کند.
د _ ترکیب : 75-70 درصد ماهیان رهاسازی شده در مزرعه به ماهی کپور اختصاص داده می شود و 30_ 25 درصد دیگر را می توان به ماهیان آمور , فیتوفاگ وسرگنده اختصاص داد.
ه _ وزن : به علت وجود جانوران صیاد در مزرعه بهتر است وزن ماهیان بالای 45-30 گرم باشند( وزن ماهی آمور باید کمتر از وزن سایر گونه ها یعنی حدود 25-20 گرم باشد)

عملیات داشت برنج:
_ عملیات داشت برنج شامل مبارزه با علفهای هرز برنج که به دو روش مبارزه شیمیایی وحداقل یکبار وجین دستی توسط زارع با نظر کارشناس انجام می شود.
_ در مدیریت آب با توجه به آماده کردن زمینه برای پرورش ماهی همزمان با رشد برنج حتی الامکان آب تا ارتفاع 30-20 سانتیمتر بالا آورده می شود.
_ برای مبارزه با آفات وبیماریها و سلامت ماهی وحفظ محیط زیست از مبارزه تلفیقی استفاده می شود. بطوری که جهت مبارزه با کرم ساقه خوار از زنبور تریکوگرامااستفاده می گرددودر صورتی که لازم باشد با نظر کارشناس مربوطه اقدام به مبارزه شیمیایی می شود. دراین حالت می بایست با کم کردن سطح آب مزرعه ماهیان به حوضچه هدایت شوند وپس از انجام سمپاشی وسپری شدن دوره بحرانی ماهیان مجدداً به مزرعه هدایت می گردند.
_ 30 درصد کود اوره در ابتدای زمان تشکیل خوشه به زمین اضافه می گردد.
_ سایر عملیات داشت مزارع برنج با نظارت مستمر کارشناسان مربوطه توسط کشاورز انجام می شود.
اندازه گیریهای صفات گیاه در مراحل مختلف رشد برنج شامل شمارش تعداد خوشه, ارتفاع بوته وغیره نیز ضروری است که براساس یادداشت این صفات مقایسه وارزیابی انجام خواهد شد.

مراقبت های ویژه پرورش ماهی:
_ علفهای هرز حاشیه مزارع که معمولاً برای رشد برنج محدودیت ایجاد می کند ونیز محل تجمع جانوران موذی نظیر مار وقورباغه می باشد بایستی جمع آوری گردد.
_ در این روش حتی المقدور از غذای طبیعی مزرعه استفاده می نمایند و در صورت تمایل جهت رشد بیشتر ماهیان کپور می توان از سبوس برنج یا نیم دانه گندم استفاده نمود. میزان غذای مصرفی به ازای 2-1 در صدبیوماس (توده زنده) ماهی کپور استفاده می گردد.
_ در صورت تغذیه ماهی آمور از گیاه برنج در داخل حوضچه علوفه تر ریخته می شود.
_ جهت رشد بهتر فیتوفاگ وسرگنده در داخل حوضچه از کود حیوانی استفاده می شود.
- همه روزه بازوهای محاط کننده مزرعه مورد بازدید قرار می گیرد تا در صورت شکستگی به وسیله گل و کیسه شن ترمیم گردند.
- ماهیانه دوبار عوامل فیزیکی وشیمیایی آب اندازه گیری شود (عواملی مانند: درجه حرارت , اکسیژن , PH, ازت, فسفر,آمونیاک ودی اکسیدکربن)
- در هر ماه دوبار ماهیان مورد زیست سنجی قرار گیرند تا از میزان رشد ونمو آنها اطلاع حاصل شود همچنین از نظر آلودگی انگلی و بیماریهای احتمالی نیز کنترل گردند.

برداشت برنج:
در مرحله خمیری شدن دانه برنج سطح آب مزرعه را کاهش داده ،ماهی ها را به استخر ذخیره هدایت می نمایند. پس از رسیدن برنج براساس معمول برداشت وجمع آوری شالی در مزرعه برنج توسط کشاورز انجام می شود.


پرورش ماهی بعد از برداشت برنج:
بعد از برداشت برنج می توان مجدداً ارتفاع آب را افزایش داده در این مرحله مزرعه برنج تبدیل به مزرعه پرورش ماهی خواهد شد.
مهمترین مزیت پرورش ماهی بعد از برداشت برنج این است که با غرقاب شدن ساقه های بریده شده برنج , لاروهای کرم ساقه خوار برنج و... مورد تغذیه کپور ماهیان قرار می گیرد. همچنین ماهیان کپور دانه های برنج باقیمانده در مزرعه را مورد تغذیه قرار می دهند.


صید ماهی:
برحسب شرایط آب وهوایی هر منطقه , تغذیه ماهیان , در دسترس بودن آب کافی وبازار فروش زمان صید ماهی مشخص می گردد که در هر منطقه متفاوت است.


پیوندها:
شبکه استقرار شرکتهای خدمات مشاوره ای فتی مهندسی کشاورزی گیلان
بزرگترین سایت کشاورزی در ایران
دانلود مقالات کشاورزی
مرکز اطلاعات و مدارک علمی کشاورزی
وبسایت رشد(پرورش قارج)


سایت های مرتبط
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد